Aktualności:

Historia Wałcza wg Słownika Geograficznego

  W XIX w. ukazał się „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”. Zamieszczono w nim interesujące informacje na temat dziejów Wałcza. 
  Wałcz (niem. Deutsch Krone) – w dokumentach figuruje pod wieloma nazwami: Wałecz, Wałęcz, Wałcze, Wałcia, Welcz, Volzen, Cron, Crone, Corona, Krone, Arnescron, Arnscron, Arneskrone. Był miastem obwarowanym palisadami, wałem i fosą. Zamek zbudowano z drewna. Kroniki historyczne podają, iż w XIV w. Wałcz był wielokrotnie napadany przez rodzinę Borków. W 1377 r. został doszczętnie zniszczony. W 1590 r. spłonął drewniany kościół p.w. św. Mikołaja. W 1618 r. Jan Gostomski sprowadził do Wałcza Jezuitów. Źródło podaje w tej sprawie: „W akcie fundacyi mówi Gostomski, poszedłem za przykładem rodziców moich, a od nich natchniony wybrałem na tej granicy Pomeranii miejsce, które mi się zdało najdogodniejsze do znoszenia odszczepieństwa i w niem umieściłem ojców Soc. Jesu, na całym świecie doświadczonych. Na ich utrzymanie przeznaczył 400 zł. rocznie i pewien wymiar w zbożu i wiktuałach”.
  W XVII w. mieszkańcy Wałcza w dzień św. Jana rozpalali święte ognie, jak czytamy w słowniku „przez które bez różnicy stanu, płci i wieku skakali”. O zmroku przy muzyce palono ofiary Dziedzilii. W 1632 r. Wałcz nawiedziła ostra zima. Słownik podaje, iż „śniegi tak wielkie spadły, że w nich całe miasto aż po dachy zagrzebane leżało, co zniewoliło mieszkańców, że po ulicach wyrzynali ganki w śniegu sklepione, któremi chodzili”. Wg wizytacji Braneckiego z 1641 r. wynika, iż szkoła parafialna kształciła dzieci rzemieślników, którzy byli zobowiązani oddawać plebanowi po 12 polskich groszy rocznie. Interesujących informacji dostarcza także wizytacja Kierskiego z 1738 r.: „Rektorem szkoły jest obecnie sławetny Michał Wolter; magistrat daje mu rocznie 78 zł. pensyi i po kilka groszy kwartalnie bierze od uczniów”. O miejscowym szpitalu zanotowano: „Szpital ubogich w W. jest to dom drewniany, o 2 wielkich izbach ogrzewanych i 2 komorach; w jednej z tych izb mieszka obecnie 6 ubogich, w drugiej kś. wikary. Szpital ten nie miał pewnie żadnego uposażenia”.
  W XIX w. Wałcz stał się miastem powiatowym w Prusach Zachodnich, w regencji kwidzyńskiej. W 1772 r. ziemia wałecka znalazła się pod panowaniem pruskim. Wg topografii Goldbecka z 1789 r., Wałcz dzielił się na stary i nowy, odgrodzony kanałem. W latach 1824 i 1827 miasto nawiedziły kolejne pożary. W 1831 r. „srożyła się” w okolicy cholera. W 1885 r. miasto liczyło 6652 osób (m.in. 2816 katolików, 3320 ewangelików i 514 Żydów). Mieszkańcy trudnili się głównie rolnictwem i drobnym handlem. Wałcz był siedzibą radcy ziemiańskiego, głównego urzędu poborowego, sądu okręgowego, urzędu pocztowego I klasy, stacji kolejowej oraz 2 batalionu 21 pułku. W mieście funkcjonowały również towarzystwa pożyczkowe, katolicki zakład preparandów, szkoła budowlana, ewangelicka, żydowska, wyższa szkoła dla dziewcząt oraz gimnazjum rządowe. W 1887 r. osiedliły się w Wałczu Elżbietanki, które opiekowały się chorymi.


Zebrał: dr Przemysław Bartosik

Dodano:09-07-2017

...więcej aktualności..
  Program działania  |   Struktura  |   Kontakt  
Copyright © RTHZW - WAŁCZ 2008-2017
Projekt i wykonanie: