Recenzje:

Przemysław Bartosik - Czas przełomu. Rzecz o transformacji polityczno-ustrojowej w Wałczu po 1989 roku. Wałcz 2005. - s. 126.

  Przemysław Bartosik swoją publikacją książkową kontynuuje badania regionalne i jednocześnie utrwala w środowisku wałeckim swój wizerunek historyka dziejów najnowszych. Odczuwalny niedosyt tego typu poszukiwań naukowych i ich efektów w postaci artykułów i książek od lat stanowi słabość nauk historycznych w Polsce. Bartosik dołączył do nielicznej grupy historyków, usiłujących odwrócić ten niekorzystny trend, i zainteresował się ważnymi wydarzeniami społeczno-politycznymi w Wałczu w latach 1989-1994. To znakomity pomysł zajęcia się przez historyka czasem przełomu w Wałczu, przez historyka mieszkającego w Wałczu i przez to znającego meandry miejscowego życia politycznego w niedawnej przeszłości, jak i obecnie.
  Badanie fragmentu najnowszych dziejów regionu sprzed zaledwie kilku lat jest bardzo trudne, a podejmujący się tego zadania historyk wyróżniać się musi nie tylko odwagą badawczą, ale i osobistą. Do tego typu badaczy należy z pewnością mgr Przemysław Bartosik. Jest pierwszym historykiem, który zapoczątkował odsłanianie niedawnych jeszcze wydarzeń w Wałczu, które stanowią fragment polskich dziejów narodowych. Przecieranie szlaków badawczych staje się specjalnością tego Autora. Wynika to z zainteresowań oraz pasji poznawczych w zakresie historii regionalnej, o czym świadczy dotychczasowy dorobek, głównie publicystyczny.
  Bartosik analizując wydarzenia polityczne w Wałczu w latach 1989-1994 zdołał wyprowadzić wnioski z tych przełomowych dla historii lat, które nie są chwalebne dla nieistniejącego już systemu polityczno-ideologicznego. Okazał się on ekonomicznie nieefektywny i społecznie wsteczny. Cały problem wymaga jednak gruntownych badań, obejmujących przede wszystkim problematykę gospodarczą.
  Książka Bartosika, choć historyczna, zawiera wiele elementów typowych dla nauk politycznych, bowiem odsłania mechanizmy działania władzy lokalnej, jej zaplecze społeczne, polityczne, powiązania interpersonalne oraz ich efekty. Autor podejmując ten temat dobrze wiedział o niedostatkach źródłowo-bibliograficznych. Pomimo tych trudności podjął próbę utrwalenia tamtych przełomowych wydarzeń w Wałczu na podstawie skromnego zasobu dokumentów. Jest to więc książka częściowo osobista, z cechami cennego źródła historycznego – ze względu na wykazy imienne uczestników wydarzeń z lat 1989-1994.
  Publikacja Bartosika inicjuje badania nad okolicznościami politycznymi upadku systemu politycznego w jednym z miast ówczesnego województwa pilskiego. W przyszłości będzie musiał po nią sięgnąć każdy historyk lub politolog, usiłujący odsłonić kulisy tych wydarzeń.
Wałcz, podobnie jak inne miasta tej wielkości, nie jest i nie był predestynowany do odgrywania jakiejś wielkiej roli w dziejach państwa i narodu. Tym bardziej wydaje się cenną inicjatywą Bartosika zapoczątkowania badań nad wydarzeniami, które zakwalifikował do przełomowych w sensie politycznym i ekonomicznym. Życie polityczne w Wałczu jest bez wątpienia inne niż w Warszawie, gdzie zapadają najważniejsze decyzje państwowe. W obu miastach jednak występują linie podziałów politycznych, a problemy społeczno-ekonomiczne poddawane są oficjalnej i nieoficjalnej analizie. Bartosik pokazał, jak w Wałczu pulsowało lokalne życie polityczne w ważnym momencie dziejów całego narodu i państwa.
  Podjął się w istocie zbadania jeszcze gorącej materii polityczno-społecznej, która charakteryzowała się żywiołowością i gorącą nadzieją społeczeństwa na dostrzegalną poprawę warunków życia. Poddał analizie dwa obozy polityczne funkcjonujące w Wałczu, tj. komunistyczny i solidarnościowy. Uwzględniając przebieg wydarzeń i ich skutki, tytuł publikacji mógłby brzmieć: „Czas rozpadu PZPR w Wałczu”. Sygnalizuje jedynie upadek systemu komunistycznego w Wałczu i analizuje zachowania ludzi związanych z tym systemem. Pokazuje, jak w tych latach przebiegał proces przystosowywania się części społeczeństwa Wałcza do nowej rzeczywistości ekonomiczno-politycznej.
  Przełom polityczny nastąpił, co Bartosik częściowo udokumentował, lecz przełom w świadomości społecznej trwa nadal. W wielu grupach społecznych zakorzeniony jest socjalistyczny sposób myślenia. Stanowi on poważną przeszkodę w ostatecznym zwycięstwie gospodarki rynkowej i zasad opartych na indywidualistycznej koncepcji liberalnej.
  Autor pisząc korzystał z dokumentów PZPR, Komitetu Obywatelskiego i Komitetu Wyborczego. Źródła te oddają klimat polityczny tamtych lat i podnoszą tym samym walory publikacji. Badając tę problematykę dalej, Autor powinien sięgnąć do dokumentów partyjnych i państwowych szczebla wojewódzkiego. Wówczas miejsce i problemy Wałcza w latach 1989-94 nabiorą ostrości oraz właściwego wymiaru.
  Kolejna uwaga dotyczy zagadkowej interpretacji przez Bartosika wyników wyborów do Rady Miasta II kadencji w czerwcu 1994 roku. Zwycięstwo odniosło ugrupowanie lewicowe, co przez Autora uznane zostało za zagrożenie dla kontynuowania demokratycznych przemian w Wałczu. Nie do końca wyjaśnia on sprawę przeniknięcia lub współpracy bezpartyjnych z SLD. W związku z tym Bartosik pisze m.in.: „Szansa na kontynuowanie w Wałczu rozwoju demokratycznej społeczności została utracona” (s. 82). Trudno zgodzić się z Bartosikiem w ocenie wyników tych wyborów, których demokratycznego charakteru nikt nie zakwestionował. Rozdział VII jest wyjątkowy, zawiera bowiem wspomnienia i relacje świadków wydarzeń z lat 1989-94. Są to źródła, z których badający życie polityczne Wałcza w tych gorących latach na pewno będzie korzystał.
  Na wielkie uznanie zasługuje wzbogacenie przez Autora książki 45 kolorowymi zdjęciami, przedstawiającymi różne uroczystości w Wałczu i członków Rady Miasta w latach 1989-94. Są też fotokopie dokumentów oraz kalendarium ważniejszych wydarzeń politycznych w Wałczu z tego okresu.
  Końcowa część książki ma charakter źródłowy, bowiem zawiera skład osobowy organizacji, które w Wałczu prowadziły ze sobą walkę o wpływy polityczne, tj. NSZZ „Solidarność”, KM PZPR i Miejskiej Rady Narodowej. Jest też wykaz nazwisk burmistrzów i vice burmistrzów, sekretarzy i skarbników z lat 1990-94.
  W sumie to książka o cennych walorach poznawczych, budząca wiele emocji i refleksji. Jest przejmującym świadectwem minionego systemu politycznego, który nie zdołał spełnić oczekiwań społecznych, co stało się przyczyną jego upadku.


dr Bogusław Gałka

Dodano:18-04-2008

     ...recenzje>>
  Program działania  |   Struktura  |   Kontakt  
Copyright © RTHZW - WAŁCZ 2008-2017
Projekt i wykonanie: